Samenvatting van het onderzoek in 2009

Constructief opbouwen of opbouwend afbreken? Allebei van toepassing op de demontagesector waarbij heden ten dage al 85% van een auto gerecycled kan worden.

Maar er valt nog zoveel meer te behalen op het gebied van duurzaamheid. Dit rapport presenteert een verkennend onderzoek naar duurzaamheid binnen de demontagebranche en potentiële kansen om duurzamer te gaan ondernemen.

Onder 11 bedrijven uit de demontagebranche is een interview afgenomen en bij 4 bedrijven is dit opgenomen met video. Bij de bedrijfsbezoeken is gebleken dat de deelnemende bedrijven gebukt gaan onder het in hun beleving nog altijd negatieve beeld dat er in de publieke opinie leeft ten aanzien van demontagebedrijven. Deze worden vaak als rommelig en vervuilend gezien. Voor het overgrote deel van de demontagebedrijven doet dit beeld geen recht aan de werkelijkheid.

De bezochte bedrijven leveren allen al een waardevolle bijdrage aan duurzaamheid. Niet alleen de winstgevendheid van het bedrijf maar ook verantwoordelijkheid naar klanten, medewerkers en de omgeving staan voorop. De bedrijven zijn allemaal betrokken bij de directe omgeving en sponsoren veelal een plaatselijke sportclub. Aan de geldende wet- en regelgeving wordt onder toeziend oog van de diverse betrokken instanties voldaan.

De demontagebedrijven zijn vandaag de dag bewust bezig met het milieu. Naast het feit dat men actief bezig is zoveel mogelijk onderdelen te verkopen en zoveel mogelijk materiaal te recyclen is men ook actief bezig om dit zodanig te doen dat het milieu minimaal wordt belast. De eerlijkheid gebied te zeggen dat dit overwegend ook eigenbelang is en vooral ook goed voor de portemonnee. Immers: onderdelenverkoop, materiaalafvoer naar ARN en schredder levert inkomsten op. Daarbij geldt: Hoe hoger het rendement hoe hoger de opbrengst.

De bedrijven houden bij aanschaf van nieuwe bedrijfsmiddelen wel degelijk rekening met welzijn en milieu. Het bedrijfseconomische aspect blijft echter, zeker onder de huidige economische omstandigheden, veruit het meest doorslaggevend. Indien een grote investering zich op middellange termijn terug kan verdienen is het bedrijf geneigd voor deze optie te kiezen. De “p” van “profit” wordt algemeen beschouwd als het meest belangrijke onderdeel in de beslissing al dan niet te investeren in duurzame oplossingen.

Dit vat meteen ook de uitkomst van het onderzoek goed samen. De ondernemers in de autodemontage branche staan open voor duurzaam ondernemen, mits de p van profit hierin nadrukkelijk is vertegenwoordigd.

Daarom lijkt het verstandig te zoeken naar mogelijkheden om de demontagebedrijven actief te blijven informeren over ontwikkelingen op gebeid van duurzaamheid. Indien men overtuigd is van de economische kansen van duurzame ontwikkelingen dan blijkt men zeker bereid hierin te investeren. Subsidies helpen daar bij.

Index van het rapport:

• Aanleiding
• Duurzaam ondernemen is kansen benutten
• Overheid
• ARN en Stiba
• Duurzame ondernemers in de demontagebranche aan het woord
• Duurzame ondernemers in beeld
• Aanbevelingen
• Conclusies

Duurzame ondernemers in de demontagebranche aan het woord

We hebben in het kader van de pilotfase van het duurzaamheidsonderzoek opnames gemaakt bij Heinhuis Recycling in Eibergen en Agri Parts in Kapel Avezaath. Aan het woord zijn respectivelijk Mart Verteeg en Goitzen Meindertsma.

[ Heinhuis Recycling, Eibergen ]

[ Agri Parts / Meindertsma, Kapel Avezaath]

Duurzame ondernemers in beeld

We hebben in het kader van de pilotfase van het duurzaamheidsonderzoek opnames gemaakt bij Stegeman Autosloperij in Exel die aan de vooravond staat van een verandertraject en van Gebr. Klein Gunnewiek in Groenlo die nu te boek staat als een voorbeeldbedrijf.

[ Autosloperij Stegeman, Exel ]

[ Gebr. Klein Gunnewiek, Groenlo ]

Conclusies

Om de conclusies van dit onderzoek inzichtelijk te maken, zullen zijn deze weergegeven op 3 niveaus, namelijk:

• het inrichtingsniveau, denk aan isolatieverbetering, reduceren van afval, duurzame technologie, reductie energieverbruik. Hierbij komt de gehele inrichting van het bedrijf in aanmerking: kantoor, balie, magazijn, werkplaatsen, buitenterrein, middelen;
• Procesniveau, denk aan optimalisatie van logistieke processen, demontageprocessen, opleidingen personeel;
• Afzetniveau: marktbenadering van het bedrijf om de afzet van gebruikte onderdelen of restmaterialen te vergroten en daarmee verdere producthergebruik en recycling te stimuleren.

Het inrichtingsniveau

Gelet op de dagelijkse gang van zaken zal elke ondernemer kansen waarnemen om energie te besparen. Dit is al in gang gezet bij bedrijven die bij nieuwbouw pleegden. Ondernemers die aanpassingen dienen door te voeren of nieuwbouwplannen hebben gaan zeker de adviezen volgen m.b.t. isolatieverbetering, betere benutting van daglicht door daklichten, brandstofbesparing en energie besparende verlichtingsoplossingen. De euro 2 en 3 autoambulance zal uitgerust worden met een roetfilter om auto’s op te kunnen halen in steden met een milieuzone.

De oudere en kleinere bedrijven volgen in brede zin de voortrekkers en initiatiefnemers. Enkele bedrijven als gebroeders Klein Gunnewiek worden als voorbeeldbedrijf gezien.

In de huisvesting van de demontagesector liggen vele potentiële kansen tot de ontwikkeling van een duurzamer beleid. Hierbij kan naast besparingen op gas, water en elektra gedacht worden aan verbetering van de logistiek en arbeidsomstandigheden.

Het procesniveau

De overheid wil graag dat ondernemers maatschappelijk verantwoord inkopen en rekening houden met bijvoorbeeld energieverbruik, een verantwoorde materiaalkeuze en kinderarbeid. De praktijk is echter weerbarstig. Op deze vlakken zou bijvoorbeeld gewerkt kunnen worden aan een gezamenlijke inkoop voor wat betreft bijvoorbeeld gereedschappen en kantoorartikelen. In de dagelijkse praktijk komt dit echter niet tot nauwelijks voor, mede door het kleinschalige karakter van de bedrijfstak.

De verdere ontwikkeling en optimalisatie is voor demontageprocessen goed geregeld. Dit mede door de wettelijke eisen waarbij zowel EG als VROM verlangd dat het recycling percentage in 2015 op 95% ligt. Dankzij de inbreng van ARN in de vorm van de PST fabriek zal dit in nauwe samenwerking met de demontagebedrijven mogelijk gehaald gaan worden.

Het uit eigen beweging onderzoeken of de interne processen duurzamer kunnen worden ingericht is niet vanzelfsprekend.

Het afzetniveau

In de demontagesector wordt al ruimschoots gebruik gemaakt van de mogelijkheden die internet biedt. Dit zowel voor wat inkoop als verkoop betreft. Men plaatst advertenties op internet, stuurt mailings, heeft een website, doet biedingen via sites van verzekeraars, verkoopt via de Onderdelenlijn, de Onderdelenzoeker en Marktplaats. Uitingen via internet vormen samen meer dan 50% van de reclame die de bedrijven voeren. Hiernaast echter speelt het persoonlijk contact, het netwerken, voor de geënquêteerde bedrijven nog steeds een prominente rol. Ondanks dat kunnen de mogelijkheden die internet biedt voor veel individuele bedrijven nog een enorme duurzame verbetering opleveren. Dit bij het bereiken van potentiële klanten en/ of leveranciers en daarmee het verhogen van de omzet en/ of de marge.

Alhoewel het niet hun dagelijkse beslommering is worden gespreksonderwerpen als MVO herkenbaar ervaren. Men gaat serieus om met het begrippenkader. Er is grote behoefte aan betrouwbaar advies en men wil daar op regelmatige basis mee geconfronteerd worden.

Voor alle niveaus geld dat men bereid is te volgen indien een maatregel of verbetering ook economisch voordeel oplevert. Het toegankelijk en inzichtelijk maken van ervaringen van koplopers zal derhalve een stimulerende werking hebben voor de andere bedrijven.

Aanbevelingen

Op basis van de tijdens het onderzoek, de diverse bijeenkomsten en de bedrijfsbezoeken opgedane ervaringen zijn we tot de volgende aanbevelingen gekomen:

• Onderzoek of een weblog (http//demonteren.blogspot.com) mogelijkheden biedt om interactief contact tussen demontagebedrijven en de provincie tot stand te brengen. Op deze manier kan via de nieuwe media kennis en ervaring worden uitgewisseld en gewerkt worden aan een duurzame relatie. De afstand tussen de bedrijven en het bevoegd gezag kan op deze manier misschien worden verkleind. Via dit medium is het mogelijk gesignaleerde kansen ten aanzien van duurzaam ondernemen over en weer met elkaar te delen en op die manier waar mogelijk te benutten.
• Realiseer een online kennisbank waar relevante informatie over duurzaamheid op een voor de demontagesector en aanverwante sectoren toegankelijke wijze wordt weergegeven. Zorg dat deze informatie ook of juist via de website van de brancheorganisatie toegankelijk wordt gemaakt. Dit om ervoor te zorgen dat de bedrijven kunnen beschikken over relevante informatie in een voor hen begrijpelijke taal. (voorbeeld: http://www.komduurzaamdoen.nl/)
• Een op de branche toegespitste online enquête, bestaande uit een twintigtal vragen die snel op een schaal van één tot vijf te beantwoorden zijn. Met een dergelijke opzet is het relatief gemakkelijk een breder onderzoek op te zetten en specifieke vragen te beantwoorden.
• Bekijk of het mogelijk is in samenwerking met Stiba, Bovag, Focwa en ARN een duurzaamheidscertificaat te realiseren. Aangezien Bovag reeds over een dergelijk certificaat beschikt lijkt het verstandig hierbij aan te sluiten. Dit kan bijdragen aan het verbeteren van het imago van de demontagebedrijven en de samenwerking tussen de verschillende partijen zal door mogelijke verhoging van de onderlinge handel hergebruik van onderdelen vergroten en de duurzaamheid van de keten verbeteren.

Duurzaam ondernemen is kansen benutten

Duurzaam ondernemen biedt organisaties vele kansen. Wanneer organisaties en consumenten steeds meer op duurzaamheid letten bij inkoop, aanbestedingen en verwerking dan komt er ook een steeds grotere vraag naar duurzame producten. Met deze kenmerken kan men zich onderscheiden en ook op het gebied van reputatie liggen kansen. In dit kader kan het Max Havelaar keurmerk genoemd worden, hiermee is koffie drinken een duurzame bezigheid geworden. Tegenwoordig houdt Max Havelaar stand en groeit haar aandeel op de markt. In plaats van het ideële aspect benadrukt men de kwaliteit en duurzaamheid. Duurzaamheid hoeft dus zeker geen schade toe te brengen aan afzet en omzet, integendeel – zij kan juist een meerwaarde betekenen voor de toekomst.

Financiële dienstverleners als bijvoorbeeld Triodos identificeren nieuwe markten voor duurzame producten. Groenfinanciering en duurzame beleggingsfondsen zijn bekende voorbeelden hiervan die nu door bijna iedere grootbank worden aangeboden. Een ander voorbeeld zijn de bestemmingsrekeningen die door de Rabobank als product in de markt worden gezet. Zo wordt bijvoorbeeld de “goede doelen rekening” aangeboden. Hierdoor ontstaat een win – win - situatie waarbij duurzaamheid een belangrijke meerwaarde biedt. In de context van voertuigdemontage kan hierbij gedacht worden aan de “Groene Polis” van Achmea, waarbij waar mogelijk voor voertuigreparatie gebruik wordt gemaakt van goede tweedehands onderdelen, verstrekt door gecertificeerde demontagebedrijven.

De demontagebranche speelt al een zeer belangrijke rol in duurzaamheid door producthergebruik en door de recycling van voertuigwrakken - momenteel kan al tot maximaal 85% van een wrak gerecycled worden. Er valt wellicht nog veel meer op het gebied van duurzaamheid te behalen. Als de Provincie Gelderland haar inwoners een balans tussen economie, ecologie en sociaal-culturele aspecten wil aanbieden, en niet alleen nu maar ook voor toekomstige generaties rekening wil houden met deze aspecten, is het aan te bevelen verder te onderzoeken welke ontwikkelingen verder in gang gezet kunnen worden.

Als uitgangspunten hierbij zijn “Trias Energetica” en “Triple P” genomen. Vanuit de theoretische inhoud van deze begrippen zijn 11 demontagebedrijven bezocht om in de praktijk vast te stellen op welke manier invulling gegeven wordt en kan worden aan duurzaamheid.

Aanleiding

Prettig wonen, werken en recreëren in Gelderland vraagt om een balans tussen economie, ecologie, en sociaal-culturele aspecten. De provincie Gelderland heeft zich tot doel gesteld om dit te stimuleren door een actief beleid te voeren aangaande duurzaamheid. Haar rol is hierbij het verkennen van de markt, kansen signaleren en bedrijven stimuleren deze kansen te benutten.

In dit kader is er in 2006 een nulmeting uitgevoerd door DHV (Rapport ‘Nulmeting Duurzaam Ondernemen MKB Gelderland’). De provincie heeft naar aanleiding hiervan haar beleid verder uitgewerkt. In lijn met de aanbevelingen uit het rapport is ervoor gekozen de uitvoering van het beleid in samenwerking met intermediaire organisaties vorm te geven. Voor de autodemontagebranche is hierbij samenwerking met Casimir Bedrijfsadvisering gezocht, een partij die bekend is met de autodemontagebranche, de financiële aspecten van bedrijfsvoering en actief is in de markt van energie prestatie advies.

Provincie Gelderland wilde inventariseren welke initiatieven reeds door de bedrijven zelf zijn genomen in het kader van duurzaam ondernemen en of er in haar provincie mogelijkheden zijn om dit (verder) te stimuleren.

Activiteiten

Duurzaam en maatschappelijk ondernemen bestaat in vele vormen en maten. Hieronder geven we een aantal concrete voorbeelden van duurzaam ondernemen:

• het beperken van de totale hoeveelheid afval;
• het gescheiden afvoeren van afval;
• het maken van milieuvriendelijker producten;
• aandacht geven aan medewerkers door o.a. kinderopvang, coaching en werkplekondersteuning;
• het stimuleren van gebruik van openbaar vervoer en fiets;
• gebruik maken van duurzame technieken en milieuvriendelijke materialen bij het (ver)bouwen van een bedrijfspand.

De demontagebedrijven zijn vanuit hun basiswerkzaamheden al bezig met duurzaam ondernemen. Het demonteren van voertuigen, het vloeistofvrij maken van de wrakken, het verwijderen van schadelijke stoffen, het hergebruik van onderdelen en het gescheiden afvoeren van afvalstoffen sluit naadloos aan op het concept van duurzaam ondernemen. Het is er de Europese Commissie veel aan gelegen dat het “cradle to cradle” principe bij voertuigdemontage volledig van de grond komt. In overleg met de Stiba en de ARN (Auto Recycling Nederland) is het doel gesteld in 2011 95% van elk voertuig recyclebaar te maken. Onder de ondernemers in de demontagebranche is de trend waarneembaar dat zij meer en meer op de hoogte zijn van de mogelijkheden duurzaam te ondernemen. De branche kenmerkt zich door een hoge mate van bevlogenheid, en sterke netwerken voor uitwisseling van tips en het vergaren en uitwisselen van informatie en kennis. Al met al lijkt dit een goede voedingsbodem te vormen voor duurzaam ondernemen.

ARN en Stiba

Binnen de autobranche is de slag naar vergroening duidelijk ingezet. Hybride voertuigen, milieuverantwoorde productietechnieken en de nationale sloopregeling zijn hier voorbeelden van. De demontagebranche reageert en anticipeert op deze ontwikkelingen.

Brancheonderzoeken van ARN (het project ‘Autodemontage op Maat’ resulterend in het rapport ‘Opstijgen met tegenwind’), Stiba (het rapport ‘Kiezen of Verliezen’) en MIDAS (Milieu, Innovatie, Duurzaamheid, Demontage en Stimuleringsregeling) tonen aan dat de demontagebranche momenteel volop in beweging is. Dit noodzaakt de demontagebedrijven tot het actief ontwikkelen van een toekomstbestendige bedrijfsstrategie.

Voorgaande maakt duidelijk dat de demontagebranche volop in beweging is. De markt waarin zij werkzaam is verandert onder invloed van de markt. De vraag komt op in welke mate de demontagebedrijven het begrip duurzaam toepassen op de eigen bedrijfsvoering. Welke trends zijn er waarneembaar en waar liggen er kansen voor de toekomst. Hierbij kan ook gedacht worden aan kennisuitwisseling en samenwerking tussen de ondernemers, de branchepartijen en de overheid.

Overheid

Vanuit overheidsperspectief is het wenselijk dat hierbij op een bewuste en innovatieve wijze milieu-initiatieven worden genomen. Vanuit de overheid wordt er steeds meer naar gestreefd mensen en rechtspersonen te stimuleren vrijwillig over te gaan een duurzamere bedrijfsvoering.

“Dit kabinet streeft naar een duurzame ontwikkeling. Duurzaamheid is dé centrale opgave voor de 21ste eeuw! Door ons energieverbruik te verminderen en duurzame energiebronnen in te zetten, verminderen we de opwarming van de aarde”.

Dit zijn de woorden van minister Cramer. Zij stelt verder dat “duurzaam ondernemen de essentie van je bedrijfsstrategie moet zijn, die doordringt in alle haarvaten van je onderneming”.

1 Bedrijf & Milieu, een verstandshuwelijk? Tijdschrift Milieu, VVM, 2008, nr. 7.

Eerste onderzoek 'Duurzaamheid' van start

In het kader van het duurzaamheidsonderzoek onder demontagebedrijven zijn inmiddels de eerste scans uitgevoerd.